Od badań przesiewowych do triażu: jak ilościowy test FIT optymalizuje diagnostykę raka jelita grubego

Od badań przesiewowych do triażu: jak ilościowy test FIT optymalizuje diagnostykę raka jelita grubego

Testowanie FIT w badaniach przesiewowych w kierunku raka jelita grubego

Rak jelita grubego (CRC) [link do nowej strony tematycznej o CRC] jest znaczącym globalnym wyzwaniem zdrowotnym. Jest to trzeci najbardziej powszechny nowotwór i druga najczęstsza przyczyna zgonów związanych z rakiem na świecie. Rocznie diagnozuje się około 1,9 miliona przypadków raka jelita grubego.1 Wczesne wykrycie CRC może znacznie poprawić wyniki leczenia pacjentów i wymagać mniej inwazyjnego leczenia.2 

Wprowadzenie ilościowych testów immunochemicznych kału (FIT) stanowi kluczową ewolucję w badaniach przesiewowych w kierunku CRC. Starsze, jakościowe testy oparte na gwajakolu (gFOBT) są podatne na zakłócenia dietetyczne i oferują prosty wynik pozytywny lub negatywny. Ilościowe testy FIT, takie jak QuikRead go iFOBT, nie mają ograniczeń dietetycznych, a test umożliwia ilościowy pomiar stężenia ludzkiej hemoglobiny w próbce kału wspierając stratyfikację ryzyka. Wykazano, że stężenie hemoglobiny w kale (f-Hb) koreluje z ryzykiem zaawansowanego gruczolaka i raka jelita grubego, zarówno w badaniach przesiewowych, jak i u pacjentów objawowych.3 

FIT jest najczęściej stosowanym testem do badań przesiewowych w kierunku CRC na świecie4 i jest zalecany na przykład przez Radę Europy i Amerykańskie Kolegium Lekarzy dla osób w wieku 50-74 lat.2,5 

FIT w ocenie pacjentów objawowych

Chociaż badania przesiewowe w kierunku CRC są ważne we wczesnym wykrywaniu CRC, większość przypadków CRC jest diagnozowana po wystąpieniu objawów u pacjentów6. Diagnozowanie CRC u pacjentów objawowych jest trudne, ponieważ objawy pokrywają się zarówno z powszechnymi łagodnymi schorzeniami, jak i innymi poważnymi chorobami jelit, w tym zaawansowanymi gruczolakami, wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego i chorobą Leśniowskiego-Crohna.

W podstawowej opiece zdrowotnej FIT może wspierać triaż, pomagając zidentyfikować pacjentów, którzy najprawdopodobniej odniosą korzyść z dalszych badań i pomagać w określaniu pilności skierowań. Pacjenci z wynikiem FIT poniżej wartości granicznej, których objawy utrzymują się lub pozostają klinicznie niepokojące, mogą być objęci odpowiednią siatką bezpieczeństwa lub skierowani na dalsze badania w zależności od ich objawów i obrazu klinicznego.7 

Jak test ilościowy FIT wspomaga ścieżkę diagnostyczną?

Jedną z najpotężniejszych cech ilościowych testów ilościowych FIT jest możliwość dostosowania progu odcięcia. Na przykład program badań przesiewowych może ustawić określony próg odcięcia, aby zrównoważyć czułość i swoistość zgodnie ze swoimi specyficznymi potrzebami i dostępnością badań kolonoskopii.4,8

W regionach o ograniczonych zasobach endoskopowych próg odcięcia można podnieść, aby priorytetowo traktować pacjentów o najwyższym ryzyku, co pomaga w ustaleniu terminów badań z uwzględnieniem tych pacjentów, którzy najbardziej potrzebują pilnego badania. W przypadkach, kiedy placówka posiada możliwość wykonania większych ilości badań, można zastosować niższy próg, aby objąć szerszą sieć potencjalnych przypadków. Ta zdolność adaptacji sprawia, że ilościowy test FIT jest również dynamicznym narzędziem zarządzania, pozwalającym systemom opieki zdrowotnej dostosowywać przepływ pacjentów do opieki specjalistycznej w oparciu o racjonalne potrzeby w czasie rzeczywistym.4,8 

Prosty i praktyczny system QuikRead go Plus umożliwia uzyskanie wyników bezpośrednio w miejscu opieki nad pacjentem, wspierając szybkie decyzje kliniczne.

Jakie są dowody na opłacalność testowania FIT?

Obszerne australijskie badanie wykazało, że dwuletnie badania przesiewowe FIT są wysoce opłacalne, a w porównaniu z badaniami przesiewowymi z kolonoskopią co 10 lat, roczne lub dwuletnie testy FIT okazały się albo oszczędne, albo bardzo opłacalne, szczególnie przy osiągnięciu wysokiego wskaźnika udziału pacjentów.9

W triażu pacjentów objawowych Narodowy Instytut Zdrowia i Doskonałości Klinicznej (NICE) w Wielkiej Brytanii zaleca oferowanie testu FIT w podstawowej opiece zdrowotnej w celu skierowania pacjentów z podejrzeniem CRC. To zalecenie opiera się na mocnych dowodach, że FIT może wspierać wykluczanie CRC u części pacjentów, usprawniając w ten sposób proces diagnostyczny i lepiej wykorzystać ograniczone zasoby endoskopowe. Należy pamiętać jednak, że nie zastępuje on pełnej diagnostyki.10

FIT może przynieść oszczędności kosztów poprzez: 

  1. Zmniejszone koszty procedur: Bezpośrednie oszczędności wynikające z unikania niepotrzebnych kolonoskopii. FIT pomaga identyfikować osoby z niskim prawdopodobieństwem występowania raka jelita grubego, zmniejszając całkowitą liczbę drogich i nieprzyjemnych kolonoskopii.
  2. Niższe koszty leczenia: Wcześniejsze wykrycie CRC prowadzi do diagnozy na mniej zaawansowanym etapie. Leczenie CRC we wczesnym stadium jest mniej inwazyjne i mniej kosztowne niż leczenie zaawansowanej, przerzutowej choroby, która często wymaga rozległej operacji, chemioterapii i długoterminowej opieki.
  3. Zoptymalizowana alokacja zasobów: Jednostki endoskopowe mogą skupić się na pacjentach o wyższym ryzyku CRC, zwiększając ogólną wydajność usług szpitalnych. Czas personelu i placówki jest wykorzystywany bardziej efektywnie, co pozwala na lepsze wykorzystanie istniejących zasobów. 

Jakie korzyści przynosi QuikRead go iFOBT w podstawowej opiece zdrowotnej?

Testowanie FIT w miejscu opieki (POC) dostarcza wyniki bezpośrednio w klinice. Ogranicza to potrzebę wysyłania próbek do laboratorium, usuwając w ten sposób opóźnienia w transporcie i przetwarzaniu. W ocenie pacjentów objawowych FIT wspiera szybsze podejmowanie decyzji i lepsze wsparcie w stratyfikacji ryzyka pacjentów.

Test QuikRead go iFOBT, używany wraz z przenośnym i w pełni automatycznym instrumentem QuikRead go Plus lub QuikRead go, jest łatwy do zintegrowania z przepływem pracy w podstawowej opiece zdrowotnej. QuikRead go iFOBT oferuje:

  • Świadome podejmowanie decyzji: Ilościowy wynik f-Hb może być uzyskany w krótkim czasie – zgodnie z instrukcją producenta są to 2 minuty. Regulowane wartości odcięcia (10-200 µg/g w kale lub 50-1000 ng/ml w roztworze testowym) wspierają ocenę ryzyka i pomagają wyjaśnić kolejne kroki.
  • Lepsze doświadczenie pacjenta: Test jest nieinwazyjny, próbkę można pobrać w domu, a 5-dniowa stabilność próbki zapewnia elastyczność. Dzięki wynikowi pacjent otrzymuje jasną ocenę bez przedłużającej się niepewności.
  • Poprawiona jakość konsultacji: Mając obiektywne dane, lekarz pierwszego kontaktu może omówić z pacjentem kolejne kroki, zmniejszając niepokój związany z niepotrzebnymi skierowaniami lub podkreślając znaczenie dalszych badań, takich jak kolonoskopia.
  • Integracja z przepływem pracy: Proces testowania wymaga minimalnego czasu obsługi i może być łatwo wdrożony do przepływów pracy w praktyce. Próbki są w pełni identyfikowalne dzięki łatwej integracji z LIS/HIS. 

Trzy proste kroki do wyniku

Próbka
Pomiar
Wynik

Jak FIT optymalizuje koszty w całym systemie opieki zdrowotnej?

Wdrożenie ilościowego testu FIT w ścieżce diagnostycznej CRC zwiększa oszczędności i czas diagnostyczny, co przynosi korzyści pacjentowi, praktyce lekarza pierwszego kontaktu i szpitalowi:

  1. Dla pacjenta: Szybsza, mniej inwazyjna diagnostyka i leczenie. Negatywny wynik FIT może zmniejszyć niepewność diagnostyczną i pozwala uniknąć dyskomfortu, niedogodności i potencjalnych ryzyk niepotrzebnej kolonoskopii. Ci, którzy mają pozytywny wynik, mogą zostać skierowani na kolonoskopię w celu dalszych badań.
  2. Dla lekarza pierwszego kontaktu: Narzędzie do pewnego triażu i wydajności praktyki. Ilościowy test FIT zapewnia obiektywne, oparte na dowodach narzędzie do zarządzania pacjentami objawowymi, zmniejszając niepewność kliniczną i niepotrzebne skierowania. Racjonalizacja ilości skierowań pomaga poprawić współpracę między podstawową a specjalistyczną opieką zdrowotną.
  3. Dla szpitala: Zmniejszenie kolejek i optymalizacja ilości badań. Szpitalne jednostki endoskopowe mogą borykać się z długimi listami oczekujących, a FIT można wykorzystać do priorytetyzacji potrzeb kolonoskopii. Zmniejszając liczbę kolonoskopii  u pacjentów z niskim prawdopodobieństwem zachorowania, FIT może zwolnić miejsca w jednostkach endoskopowych, aby specjaliści mogli skupić się na pacjentach o najwyższej potrzebie klinicznej.

W kierunku inteligentniejszego standardu opieki

Przyszłość skutecznej i zrównoważonej diagnostyki CRC leży w optymalizacji całej ścieżki pacjenta, począwszy od podstawowej opieki zdrowotnej. Ilościowy test FIT, dostarczany przez systemy w miejscu opieki, takie jak QuikRead go Plus, może być użytecznym narzędziem wspierającym optymalizację kliniczną i ekonomiczną. Pozwala lekarzom pierwszego kontaktu podejmować szybkie, świadome decyzje, zapewnia, że pacjenci są kierowani na odpowiedni poziom opieki we właściwym czasie i umożliwia szpitalom bardziej efektywne wykorzystanie zasobów systemu ochrony zdrowia. 

QuikRead go iFOBT jest wyrobem medycznym. Używaj zgodnie z instrukcją użytkowania lub etykietą. 

Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Interpretacja wyników oraz decyzje diagnostyczne powinny być podejmowane przez wykwalifikowany personel medyczny. 

Często zadawane pytania

  • Test FIT (test immunochemiczny kału) to nieinwazyjne narzędzie przesiewowe, które wykrywa ukrytą krew w próbkach kału poprzez pomiar stężenia ludzkiej hemoglobiny. 

    W przeciwieństwie do starszych testów opartych na gwajakolu (gFOBT), testy FIT celują specyficznie w ludzką hemoglobinę, eliminując zakłócenia dietetyczne i poprawiając dokładność. Jest szeroko stosowany w podstawowej opiece zdrowotnej i krajowych programach badań przesiewowych w celu identyfikacji pacjentów z ryzykiem raka jelita grubego, którzy mogą wymagać dalszych badań za pomocą kolonoskopii.

  • Ilościowy wynik FIT pozwala na użycie z góry określonej wartości odcięcia (np. 10 µg Hb/g). Wynik powyżej wartości odcięcia jest definiowany jako wynik pozytywny. Większość pozytywnych wyników jest spowodowana innymi schorzeniami, takimi jak polipy gruczolakowate, choroba zapalna jelit, hemoroidy lub inne łagodne źródła krwawienia z przewodu pokarmowego. Dlatego ilościowe testowanie FIT jest cenne, ponieważ umożliwia lekarzom pierwszego kontaktu ocenę ciężkości choroby na podstawie stężenia f-Hb, co wspiera bardziej świadome decyzje o skierowaniu.

  • Jakościowy test FIT daje prosty wynik pozytywny lub negatywny, podczas gdy ilościowy test FIT podaje dokładne stężenie hemoglobiny w kale (f-Hb) w µg Hb/g kału. Ta różnica jest klinicznie istotna. Wyniki ilościowe umożliwiają ocenę ciężkości choroby i stratyfikację ryzyka, ponieważ wyższe poziomy f-Hb korelują z większym prawdopodobieństwem istotnej patologii jelita grubego. Systemy opieki zdrowotnej mogą również dostosowywać progi odcięcia pozytywności w oparciu o dostępnosc badań kolonoskopii, co czyni ilościowy test FIT dynamicznym narzędziem zarządzania ścieżką pacjenta, a nie tylko testem przesiewowym.

  • Ilościowy test FIT jest zalecany jako podstawowy test przesiewowy populacji w kierunku CRC, zwłaszcza w Europie i innych krajach z krajowymi programami opartymi na badaniu kału. FIT jest również coraz częściej stosowany u pacjentów objawowych zgłaszających się do podstawowej opieki zdrowotnej z objawami dolnego odcinka przewodu pokarmowego sugerującymi raka jelita grubego, takimi jak ból, zmienione nawyki jelitowe, krwawienie z odbytu lub niewyjaśniona utrata wagi. Na przykład w Wielkiej Brytanii wytyczne kliniczne zalecają oferowanie testu FIT w celu pomocy w triażu pacjentów i kierowaniu decyzji o skierowaniu na podejrzenie CRC w podstawowej opiece zdrowotnej. Testy w miejscu opieki, takie jak QuikRead go iFOBT, umożliwiają lekarzom uzyskanie wyników ilościowych w ciągu kilku minut, co pozwala na ocenę ciężkości choroby, stratyfikację ryzyka i decyzje dotyczące ścieżki pacjenta podczas konsultacji.

  • Testy FIT mają dobrą dokładność diagnostyczną w wykrywaniu CRC zarówno w ścieżkach badań przesiewowych, jak i u pacjentów objawowych. Jest szczególnie przydatny w identyfikowaniu osób, które najprawdopodobniej odniosą korzyść z dalszych badań, a jednocześnie pomaga wykluczyć CRC u wielu pacjentów o niskim ryzyku. 

    Jego wydajność zależy od zastosowanego progu odcięcia i otoczenia klinicznego. Ogólnie rzecz biorąc, niższy próg odcięcia poprawia czułość, podczas gdy wyższy próg odcięcia poprawia swoistość. FIT jest szczególnie ceniony za wysoką ujemną wartość predykcyjną, co oznacza, że negatywny wynik sprawia, że rak jelita grubego jest mniej prawdopodobny. 

    Jednak FIT nie wykrywa wszystkich nowotworów ani zaawansowanych gruczolaków, a wyniki należy zawsze interpretować wraz z objawami i innymi wynikami klinicznymi. Pacjenci z uporczywymi, niepokojącymi lub wysokiego ryzyka objawami mogą nadal potrzebować dalszej oceny, nawet jeśli wynik FIT jest negatywny.

Referencje

  1. World Health Organization. Global Cancer Observatory database. https://gco.iarc.fr/ Accessed 3.3.2026.
  2. European commission. European guidelines for quality assurance in colorectal cancer screening and diagnosis – First Edition. Segnan N, Patrick J, von Karsa L (eds.), 2010, Luxembourg.
  3. Navarro M et al. Fecal hemoglobin concentration, a good predictor of risk of advanced colorectal neoplasia in symptomatic and asymptomatic Patients. Front Med (Lausanne) 2019; 6:31.
  4. Shaukat A & Levin TR. Current and future colorectal cancer screening strategies. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2022; 19:521-531. https://doi.org/10.1038/s41575-022-00612-y
  5. Rex D et al. Colorectal Cancer Screening: Recommendations for Physicians and Patients from the U.S. Multi-Society Task Force on Colorectal Cancer.Am J Gastroenterol 2017; 112:1016-1030.
  6. Hamilton W & Bailey SER. Colorectal cancer in symptomatic patients: How to improve the diagnostic pathway. Best Practice & Research Clinical Gastroenterology 2023; 66:101842.
  7. Monahan KJ et al. Faecal immunochemical testing (FIT) in patients with signs or symptoms of suspected colorectal cancer (CRC): a joint guideline from the Association of Coloproctology of Great Britain and Ireland (ACPGBI) and the British Society of Gastroenterology (BSG). Gut 2022; 71(10): 1939–1962. https://doi.org/10.1136/gutjnl-2022-327985
  8. Pin-Vieito N et al. Optimal diagnostic accuracy of quantitative faecal immunochemical test positivity thresholds for colorectal cancer detection in primary health care: A community‐based cohort study. United European Gastroenterol J 2021; 9(2):256–267. https://doi.org/10.1177/2050640620949714
  9. Lew JB et al. Evaluation of the benefits, harms and cost-effectiveness of potential alternatives to iFOBT testing for colorectal cancer screening in Australia. International Journal of Cancer 2018 Jul 15;143(2):269-282. https://doi.org/10.1002/ijc.31314
  10. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Quantitative faecal immunochemical testing to guide colorectal cancer pathway referral in primary care (HTG690), 2023.

Skontaktuj się z nami